မိဘတွေ၊ ဆရာ/မ တွေ အတွက် Debateစာသင်ခန်းထဲ ဖုန်းယူလာသင့်သလား မသင့်ဘူးလား။​ ကလေးသူငယ်နဲ့လူငယ်တွေ သင်ကြားမှုအတွက် စမတ်ဖုန်းတွေက ကောင်းကျိုးများသလား ဆိုးကျိုးများမှာလား တစ်ခွန်းထဲအဖြေပေးလို့မရတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ BPN က Debate Lab round 4 မှာ ဒီမေးခွန်းအပေါ် လူငယ် ၆ ယောက်အကြိတ်အနယ် ဆွေးနွေးတင်ပြထားကြပါတယ်။ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။

ကရင်ပြည်အစွန်းအဖျားသို့ရောက်လာသူတချို့က ဒေသခံများနှင့်တွေ့ကြရာတွင် “သူတို့က မြန်မာစကားလည်းမပြောတတ်ဘူး မြန်မာပြည်နေပြီး” ဆိုသည့်စိတ်ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတူ ရခိုင်စကားမတတ်သော မြို/ခမီ ဒေသခံများကို “ရခိုင်ပြည်နေပြီး ရခိုင်စကားမတတ်ဘူး” ဆိုသည့် စိတ်ဖြစ်ကြပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ အိန္ဒိယ သို့မဟုတ် ထိုင်းနိုင်ငံဖက် ရောက်ကြသည့်အခါ လမ်းဘေးစာများ၊ စကားများ စသဖြင့် ဘယ်အရာကိုမှ ရေရေလည်လည်ရော ရိပ်ဖမ်းသံဖမ်းပင် နားမလည်ကြတော့။ ထိုအခါတွင်မှ “မိခင်ဘာသာစကား” ၏ ခမ်းနားအရေးပါပုံကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းနားလည်ကြတော့သည်။ ဒါက အမြင်သာဆုံးဥပမာသာရှိပါသည်။ အင်္ဂလိပ်စာကျွမ်းမှု၊ ဘာသာပြန် အပလီကေးရှင်းများ၊ ဆော့ဝဲလ်များ မည်မျှခေတ်စား လာစေကာမူ လူတို့သည် မိမိဘာသာစကားဖြင့်သာ ရွေးချယ်ဘာသာပြန်ကြသလို တီထွင်သူများကလည်း ဘာသာစကားစုံသထက်စုံအောင် ပြုပြင်ဖြည့်စွက်နေကြရသည်။ သို့သော် ကလေးတစ်ဦးသည် ဘာသာစကားမည်မျှသာသင်နိုင်သည်၊ သင်သင့်သည်၊ ဗဟုစုံသောလူမျိုးများစွာ ရှိသည့်ဒေသများတွင် မည်သည့်ဘာသာကိုသင်ရမည်၊ ရုံးသုံးဘာသာကို မည်သည့်ဘာသာဖြစ်သင့်သည်၊ ထားဝယ်စကားဖြင့်သင်ကြားနေသော…

မြန်မာပြည်ဟာ ဆင်းရဲမွဲတေတဲ့နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ မျိုးဆက်များစွာက ကြေကွဲဖွယ် လက်ဆင့်ကမ်းပြောနေကြရပါတယ်။ ပြည်တွင်းစစ်ကဆက်ဖြစ်နေတော့ စစ်ဘေးဒုက္ခခံနေကြရသူတွေလည်း များစွာဆက်ရှိနေတယ်။ အလားတူ တစ်ဖက်မှာ နောက်မျိုးဆက်တွေရဲ့အနာဂတ်အလားအလာတွေဟာ မေးခွန်းထုတ် စောကြောဆွေးနွေးစရာကိစ္စကြီးဖြစ်လာပါတယ်။ ပညာရေးစနစ်လား၊ သင်ရိုးလား၊ လက်လှမ်းမီမှုလား၊ အရည်သွေးလား၊ အရေတွက်လား၊ မူဝါဒလား၊ လက်တွေ့လား၊ အရင်းမြစ်ပြဿနာလား၊ ပညာရေးသင်းသတ်ခံရမှုလား စသဖြင့် မြန်မာပြည်ကမှန်ရင်ခေါင်းခဲစဉ်းစားရမယ့်ကိစ္စတွေ အင်မတန်ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒီအခြေနေဆိုးမှာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အစာအာဟာရထောက်ပံ့မှုလိုအပ်သလိုပဲ နှလုံးသားအာဟာရ၊ ဉာဏ်အာဟာရတိုက်ကျွေးဖို့လည်း လိုပါတယ်။ ဒါမှခေတ်ဘယ်လောက်ဆိုးဆိုး ကြိတ်မှိတ်မခံဘဲ ဝေဖန်ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်း၊ လမ်းကြောင်းရှာဖောက်ထွက်နိုင်စွမ်းနဲ့ လူ့စရိုက်ရဲ့ ဗိုလ်ကျအနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုတွေကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှလည်း မကျေနပ်လို့လမ်းပေါ်ထွက်လာတဲ့လူအုပ်ကြီးကို အဆင်ခြင်နတ္ထိသမားတွေက သူခိုးကလူပြန်ဟစ်ပြီး ပညာမဲ့သူတွေလို့ အပုပ်ချနေကြတာကို တန်ပြန်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးချင်း၊ တစ်စုချင်း၊ တစ်နိုင်ငံချင်းရဲ့စွမ်းရည်ကိုမြှင့်တင်ပြီး တိုးတက်ရေးကိုရှေ့ရှုနိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ BPN Debate Lab ရဲ့ Round 1…