မိုဃ်းဇော်ရဲ့ “ဆံပင်ရှည်ရှည် စွန့်စားခန်းများ”
ငြိမ်းဝေရှာဖွေထားတဲ့ ကဗျာဆရာမိုဃ်းဇော်ရဲ့ နောက်ထပ်ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကြပ်တည်းလှတဲ့ ဘဝအခြေအနေတွေကို ကဗျာအပေါ်မှာ အရှင်းလင်းဆုံး မြင်တွေ့ခံစားရမှာပါ။
Read Moreငြိမ်းဝေရှာဖွေထားတဲ့ ကဗျာဆရာမိုဃ်းဇော်ရဲ့ နောက်ထပ်ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကြပ်တည်းလှတဲ့ ဘဝအခြေအနေတွေကို ကဗျာအပေါ်မှာ အရှင်းလင်းဆုံး မြင်တွေ့ခံစားရမှာပါ။
Read Moreလူ့အဖွဲ့စည်းဟာ ယဉ်ကျေးမှုအသီးသီးကိုဖြတ်သန်းလာပြီးနောက် အိမ်တွင်းစည်းကမ်း၊ ရုံးတွင်း၊ လမ်းတွင်းစည်းကမ်းတွေလည်းပြောင်းလဲလာခဲ့ပါတယ်။ လုပ်ငန်းခွင်အမျိုးစားမျိုးစုံမှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားနှောင့်ယှက်မှု၊ အမြတ်ထုတ်မှုတွေကို ကာကွယ်တားဆီးမယ့်မူဝါဒတွေ ထည့်သွင်းကျင့်သုံးလာကြပါတယ်။ ဒီမူဝါဒတွေမှာ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်အလိုက် အသေးစိတ်ကျင့်ဝတ်တွေ၊ ပဋိညာဉ်တွေရှိပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ရာထူးအာဏာအားကိုး၊ ရိက္ခာ၊ ငွေကြေး တခြားအကူညီတွေပေးပြီး အားနည်းသူတွေအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားတာ၊ တောင်းဆိုတာ၊ ခြိမ်းခြောက်တာ၊ ဘလက္ကာယပြုတာတွေတားမြစ်တယ်။ ဝန်ထမ်းချင်းကြားမှာလည်း မလိုလားအပ်တဲ့ အပြောအဆို အပြုအမူတွေ၊ အွန်လိုင်းပေါ်ကတဆင့်ပြုလုပ်တဲ့ အမူအကျင့်တွေကို တားမြစ်တယ်။ ကျူးလွန်ရင်လည်း ချွင်းချက်မရှိ အရေးယူတာတွေ လုပ်ကြပါတယ်။ အခု ကာလမှာ အကြပ်အတည်းကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး လူထူအပေါ်ကျူးလွန်နေကြတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ ဒီအပိုင်းက အဲ့ဒီလိုမိုးခါးရေသောက်ကြတဲ့ကာလဆိုးမှာ ကျင်လည်နေရတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း NGO သမားတစ်ယောက်ရဲ့ ဒွိဟဖြစ်စရာ ဘဝအခိုက်အတန့်လေးကို တင်ဆက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ သွက်လက်ပေါ့ပါးပြီး ရယ်စရာမောစရာလေးတွေပါနားဆင်ကြရမှာပါ။ အများသိကြတဲ့ လိုင်ယွန်းနစ်က…
Read Moreလူမျိုးနွယ်တွေဟာ ဗြောက်အိုးကနေ အနုမြူဗုံးထိ ကောင်းနိုးရာရာ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူမျိုးနွယ်ရဲ့ အမွေဆိုးဖြစ်တဲ့ စစ်ပွဲတွေမှာ၊ တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် သေကြေပျက်စီးကြတဲ့ ပဋိပက္ခတွေမှာသာ ဒီတီထွင်မှုတွေကို အသုံးချခဲ့ကြတဲ့အတွက် တီထွင်သူတွေမှာလည်း စိတ်ဒဏ်ရာကြီးတွေနဲ့ ကွယ်လွန်ခဲ့ကြရရှာပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာခဲ့ မျိုးဆက်တွေပြောင်းခဲ့ပေမဲ့ စစ်ပွဲတွေဟာ မပြီးနိုင် မစီးနိုင်သေးပါဘူး။ စစ်ပွဲမပြီးတော့ လူသတ်လက်နက်တွေဟာလည်း အသီးသီးခေတ်နဲ့ညီအောင် ဖန်တီးထုတ်လုပ်နေကြဆဲပါပဲ။ လူသားတွေကလည်း ဒီအန္တရာယ်ရှိ လူသတ်လက်နက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် သမိုင်းပေးအရ သတိပေးပြောနေကြရဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအပိုင်းက လူသားတာဝန်ထမ်းရွက်ဖို့ BPN ကတင်ဆက်နေတဲ့ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ပစ္စည်းတွေအကြောင်း နောက်ထပ်တစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုလက်ဝဲ ကပြောပြမှာပါ။ ဇာတ်ညွှန်းဆရာက နားဆင်သူတွေအားလုံးအတွက် ကဗျာလေးတစ်ပုဒ်လည်းလက်ဆောင်ပါးထားပါသေးတယ်။
Read Moreလောကကြီးမှာ အပနှင်လို့မရနိုင်တဲ့ မကောင်းဆိုးဝါးတွေ အများကြီးရှိတယ်။ မကောင်းဆိုးဝါးဆိုတာ နဖူးမှာစာကပ်ထားတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်တောင် မကောင်းဆိုးဝါးဖြစ်မှန်းမသိ ဖြစ်သွားတဲ့ အခိုက်တန့်တွေလည်း ဘဝမှာကြုံရနိုင်တယ်။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် မကောင်းဆိုးဝါးဖြစ်နေတာကို လုံးဝမသိတဲ့၊ သိရက်နဲ့ ကြိုက်တဲ့ မကောင်းဆိုးဝါးစစ်စစ်တွေကတော့ လောကကြီးမှာ ပေါသောနေပါသေးတယ်။ ဒီလိုအကြောင်းမျိုးစုံရှိတဲ့ မကောင်းဆိုးဝါးတွေအများစုကို ထောင်ထဲမှာတွေ့ရလေ့ရှိတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ထောင်ဇာတ်လမ်းအများကြီးရှိတယ်။ ခေတ်အလိုက်ပုံစံအထွေထွေ၊ ဇာတ်ကောင်အထွေထွေနဲ့ ရှိနေတာပေါ့။ ဒီဇာတ်ကောင်ပေါင်းများစွာ၊ ဇာတ်လမ်းပေါင်းများစွာထဲမှာမှ စာရေးသူကိုယ်တိုင်ကြုံခဲ့ရတဲ့ မကောင်းဆိုးဝါး ဇာတ်ကောင်တွေကို အတွေးနက်နက်၊ အရေးအသားနက်နက်နဲ့ ဒီအပိုင်းမှာ နားဆင်ကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာသိမ်းစကာလက ထောင်တွင်းအတွေ့အကြုံတွေဖြစ်တာမို့ မသိမ်းမီ ခေတ်ကောင်းတုန်းက ထောင်ကျခဲ့ကြတဲ့ ရာဇဝတ်သားတွေအကြောင်းကိုလည်း ကြားသိကြရမှာပါ။ မျက်နှာပေါင်းများစွာ၊ အပြုမူပေါင်းများစွာ လူ့လောကမှာရှိတဲ့အခါ ကိုယ်ကရော ဘယ်လိုမျက်နှာနဲ့လူလဲဆိုတာကို ဒီအပိုင်းလေးကနေ အတွေးပွားနိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဇာတ်ညွှန်း – MYP ဇာတ်ကြောင်းပြော –…
Read Moreနက္ခတ္တသိပ္ပံပညာဟာ ၂၀ ရာစုကစပြီး အရှိန်ဟုန်နဲ့ တိုးတက်ခဲ့ပါတယ်။ ခေတ်ဟောင်း စိတ်ကူးယဉ်သိပ္ပံဝတ္ထုတွေမှာဆို ၂၀၀၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလကိုတောင် ခေတ်လွန်သိပ္ပံကမ္ဘာကြီးအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ၂၀၂၆ ထိ လူတိုင်းမိုးပျံကားတွေစီး၊ စက်ရုပ်တွေနဲ့ ချနေတာမျိုး မလုပ်နိုင်ကြသေးပါဘူး။မဖြစ်နိုင်ဘူးထင်ရတဲ့ အယူအဆတွေလည်း ကမ္ဘေကမ္ဘာကျန်နေပါသေးတယ်။ ဒီအပိုင်းမှာ လူတွေက မဖြစ်နိုင်လောက်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာအယူဆတစ်ခုကို ရိုက်ချိုးပြနိုင်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို နားဆင်ကြရမှာပါ။ ငွေကုန်ကြေးကျအလွန်များပြီး အခက်ခဲပေါင်းများစွာရှိလို့ နှစ်ပေါင်း ၃/၄ ဆယ်ကျော် အချိန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ကြတဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီထဲကလူတွေဟာ အသက်ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်တာမို့ ခေတ်သစ်သက်ရှိသမိုင်းမှာ အရေးပါတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်က သာမန်လို့ပဲထင်ရတဲ့ ပုံလေးတစ်ပုံတက်လာဖို့ ပညာရှင်တွေ ဘယ်လောက်ဆယ်စုနှစ်ချီ အားထုတ်ထားခဲ့ရလဲဆိုတဲ့ အဖြစ်ပျက်ကို နားဆင်ရမှာပါ။ ပြီးတော့ဇာတ်လမ်းမှာ အရေးကြီးတဲ့နေရာကပါဝင်ခဲ့တဲ့ အားကျဖွယ်ပညာရှင်အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အကြောင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းတွေကို…
Read Moreအကြပ်တည်းကာလဟု မကြာခဏသုံးစွဲရသည်ကို ငြီးငွေ့လှပြီ။ သို့သော် ပကတိအခြေနေကိုလည်း မေ့ပစ်၍ မရနေကြ။ လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ဝေမျှ၍ ရှင်သန်၊ မျိုးဆက်တွေပွားစီး သယ်ဆောင်ကြသည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စောင့်ရှောက်သောဗီဇက လူသားများကို အစာကွင်းဆက်ထိပ်ဆုံးကို ရောက်သွားစေခဲ့၏။ ထိုဗီဇသည် သမိုင်းဦးကတည်းက တိုးတက်မှုသဘောကိုဆောင်ကြောင်း အသက်နှင့်ရင်းပြီး သက်သေထူနိုင်သည်။ မိမိတို့အသက်သည်ပင် ထိုဗီဇ၏ အကျိုးကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဖျက်ဆီးတတ်သော ဉာဉ်ဆိုးကလည်း ရှိနေပြန်သည်။ ယခုကာလများတွင် ဖျက်အားပိုလာသဖြင့် ဝေမျှခြင်းဖြင့် အသက်ရှင်သန်ဖို့က ပိုအရေးကြီးလာသည်။ ဝေမျှခြင်းသည် ခေတ်၏ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းရည်တစ်ခု ဖြစ်လာကြောင်း ပိုသိသာလာသည်။ ဖျက်ဆီးရေးကာလများအတွင်းက မြေစာပင်ဖြစ်ရသူများ၊ ကူညီဝေမျှ ရှင်သန်နေကြသူများထဲမှ တချို့၏ ရင်တွင်းစကားများကို စုစည်းပြီး ယခုအပိုင်းကို ဖြန့်ချိလိုက်ပါသည်။ ယခုအပိုင်းကို နားဆင်ဝေမျှခြင်းဖြင့် လူ့အဖွဲ့စည်းတိုးတက်ကောင်းမွန်ရေးကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းက ပါဝင်နိုင်ပါပြီ။ ဒီ့ထက်ပိုပြောရလျှင်…
Read More“မိမိတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က လွတ်လပ်စွာဖော်ထုတ်ခွင့်နဲ့ အားလုံးလွှမ်းခြုံပါဝင်နိုင်မှုအပေါ် ခြေကုပ်ယူအခြေခံပြီး ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရဲ့ ကမ္ဘာကြီးအပေါ် ပြောင်းလဲပုံသွင်းနိုင်မှုစွမ်းအားကို ယုံကြည်ပါတယ်”ဒီစကားဟာ ကမ္ဘာကျော်အစီစဉ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ International Writing Program (IWP) စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ကောက်နုတ်ချက်တစ်ခုပါ။ IWP ဆိုတာ ကမ္ဘာ့စာပေကုလသမဂ္ဂလို့တောင် ထင်ရှားတင်စားကြပါတယ်။ လက်ရှိထိ နိုင်ငံပေါင်း ၁၆၀ က စာရေးသူအနုပညာရှင် ၁၆၀၀ ကျော်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ အိုင်အိုဝါမှာ လေ့လာရေးအဖြစ် နေထိုင်စေပြီးတော့ အချင်းချင်းနှီးနှောဖလှယ်ကြဖို့ ထောက်ပံ့စုဖွဲ့ပေးခဲ့တဲ့ အစီစဉ်ပါ။ ကမ္ဘာ့စာပေယဉ်ကျေးမှုရဲ့ ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ်ဖြစ်တဲ့အပြင် မြန်မာပြည်က ထင်ရှားတဲ့စာပေပညာရှင်တွေလည်း ရွေးချယ်တက်ရောက်ခွင့် ရဖူးပါတယ်။ အဲ့ဒီလူတချို့ထဲမှာ “ခံစားမှုအက်ဆေးများ”ကို တင်ဆက်နေတဲ့ စာရေးသူလည်းပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအပိုင်းက စာရေးသူသွားခဲ့တဲ့ခရီးကို အက်ဆေးအနေနဲ့ ပြန်လည်ရေးဖွဲ့ပြောပြထားတာပါ။ သူဆုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်က အကျော်အမော်စာရေးဆရာမတစ်ယောက်နဲ့ နေရာစိမ်း လူစိမ်း ဓလေ့စိမ်းတွေကြားက…
Read Moreဦးငြိမ်းဝေရဲ့ အတွေ့ကြုံများထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ တောတောင်အတွင်း ဖြတ်သန်းမှုများက စိတ်ထိခိုက်စရာ၊ မှင်သက်အံ့သြစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ ၅ နှစ်အရွယ် ကရင်ကလေးငယ်နှင့်အတူ စစ်ပြေးကြရင်း အဖေနဲ့ဝေးရတဲ့ ကရင်ကလေးငယ်၊ တစ်ဦးတည်းသော သားငယ်ကို ထားခဲ့ရတဲ့ ကဗျာဆရာငြိမ်းဝေတို့ရဲ့ အဖြစ်အပျက် မှတ်ဉာဏ် တစ်ပိုင်းတစ်စကို မွန်ဂိုလီယား ကဗျာဆရာ ရဲ့ “စစ်ပွဲ” ဆိုတဲ့ ကဗျာနဲ့ ခံစား ဝေမျှထားပါတယ်။ နားဆင်ကြပါဦးဗျာ။
Read MoreNumun’s note: This is a blog post created by Burma Podcast Network, one of Numun’s nodes of organisers participating in Feminist Tech Playground 2.0 Connectivity & Crisis, to explore the question of how feminist networks, movements and communities can better prepare and care for ourselves in a context of multiple, interconnected crises, especially when it comes…
Read Moreမြန်မာပြည်ဖွားတွေဟာ မြန်မာ့ဂီတနဲ့ ဘယ်လိုမှ မကင်းနိုင်ပါဘူး။ ပျင်းတွဲ့တွဲ့ကြီး မကြိုက်ဘူး၊ အိပ်ငိုက်တယ်၊ နားညည်းတယ်ဆိုရင်တောင် သူများဖွင့်ထားတာကနေ ကြားကြရပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ နားထဲမှာ လာစွဲနေတော့တာပါပဲ။ ဟိုးရှေးက မဟာဂီတသီချင်းတွေ၊ နှောင်းခေတ်ကာလပေါ်တေးတွေနဲ့ လက်ရှိ ရီမစ်၊ ဖြူးရှင်းတွေ လုပ်ကြတဲ့ ခေတ်တွေအထိ မြန်မာ့ဂီတသံမျိုးစုံက ဒီတိုင်းပြည်ထဲ မှီတင်းနေကြသူတွေအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်။ ဥပမာ မနက်ပိုင်းမင်္ဂလာယူဖွင့်တတ်တဲ့ မြန်မာတွေကြိုက်လှတဲ့ ကြည်နူးဖွယ်ရေကင်းသံ ဘုံဆောင်မြင့်သီချင်းဟာ မဟာဂီတအခြေခံကြိုးသီချင်းတွေထဲက တစ်ပုဒ်ပါ။ အဲ့ ခက်နေတာက မြန်မာသံတွေဆိုကြတော့မယ်ဆိုရင် မြန်မာသံတီးမှုတ်တတ်သူက မိတ်ဆွေအပေါင်းသင်းတွေထဲ ရှားပါးလေ့ရှိပါတယ်။ လူကြားထဲရှိနေတဲ့ ဂစ်တာတစ်လက်ကို လူတိုင်းကောက်တီးနိုင်ဖို့ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ မြန်မာသံတွေ၊ တူရိယာတွေကျတော့ နီးစပ်တဲ့သူတွေပဲ တီးတတ်မှုတ်တတ်တာ။ ဆိုင်ရာထွန်းကားတဲ့ ဒေသတွေမှာတော့ ပေါပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ပြည်လုံးအတိုင်းအတာနဲ့ဆို ရှားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အရင်ကတော့ ပြည်ပရောက်ဆရာကြီးတွေ၊ ပညာရှင်တွေ ဆုံရင်တီးခတ်ကြတာတွေရှိပေမဲ့…
Read More