ကရင်ပြည်အစွန်းအဖျားသို့ရောက်လာသူတချို့က ဒေသခံများနှင့်တွေ့ကြရာတွင် “သူတို့က မြန်မာစကားလည်းမပြောတတ်ဘူး မြန်မာပြည်နေပြီး” ဆိုသည့်စိတ်ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတူ ရခိုင်စကားမတတ်သော မြို/ခမီ ဒေသခံများကို “ရခိုင်ပြည်နေပြီး ရခိုင်စကားမတတ်ဘူး” ဆိုသည့် စိတ်ဖြစ်ကြပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ အိန္ဒိယ သို့မဟုတ် ထိုင်းနိုင်ငံဖက် ရောက်ကြသည့်အခါ လမ်းဘေးစာများ၊ စကားများ စသဖြင့် ဘယ်အရာကိုမှ ရေရေလည်လည်ရော ရိပ်ဖမ်းသံဖမ်းပင် နားမလည်ကြတော့။ ထိုအခါတွင်မှ “မိခင်ဘာသာစကား” ၏ ခမ်းနားအရေးပါပုံကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းနားလည်ကြတော့သည်။ ဒါက အမြင်သာဆုံးဥပမာသာရှိပါသည်။ အင်္ဂလိပ်စာကျွမ်းမှု၊ ဘာသာပြန် အပလီကေးရှင်းများ၊ ဆော့ဝဲလ်များ မည်မျှခေတ်စား လာစေကာမူ လူတို့သည် မိမိဘာသာစကားဖြင့်သာ ရွေးချယ်ဘာသာပြန်ကြသလို တီထွင်သူများကလည်း ဘာသာစကားစုံသထက်စုံအောင် ပြုပြင်ဖြည့်စွက်နေကြရသည်။ သို့သော် ကလေးတစ်ဦးသည် ဘာသာစကားမည်မျှသာသင်နိုင်သည်၊ သင်သင့်သည်၊ ဗဟုစုံသောလူမျိုးများစွာ ရှိသည့်ဒေသများတွင် မည်သည့်ဘာသာကိုသင်ရမည်၊ ရုံးသုံးဘာသာကို မည်သည့်ဘာသာဖြစ်သင့်သည်၊ ထားဝယ်စကားဖြင့်သင်ကြားနေသော…

မြန်မာပြည်ဟာ ဆင်းရဲမွဲတေတဲ့နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ မျိုးဆက်များစွာက ကြေကွဲဖွယ် လက်ဆင့်ကမ်းပြောနေကြရပါတယ်။ ပြည်တွင်းစစ်ကဆက်ဖြစ်နေတော့ စစ်ဘေးဒုက္ခခံနေကြရသူတွေလည်း များစွာဆက်ရှိနေတယ်။ အလားတူ တစ်ဖက်မှာ နောက်မျိုးဆက်တွေရဲ့အနာဂတ်အလားအလာတွေဟာ မေးခွန်းထုတ် စောကြောဆွေးနွေးစရာကိစ္စကြီးဖြစ်လာပါတယ်။ ပညာရေးစနစ်လား၊ သင်ရိုးလား၊ လက်လှမ်းမီမှုလား၊ အရည်သွေးလား၊ အရေတွက်လား၊ မူဝါဒလား၊ လက်တွေ့လား၊ အရင်းမြစ်ပြဿနာလား၊ ပညာရေးသင်းသတ်ခံရမှုလား စသဖြင့် မြန်မာပြည်ကမှန်ရင်ခေါင်းခဲစဉ်းစားရမယ့်ကိစ္စတွေ အင်မတန်ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒီအခြေနေဆိုးမှာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အစာအာဟာရထောက်ပံ့မှုလိုအပ်သလိုပဲ နှလုံးသားအာဟာရ၊ ဉာဏ်အာဟာရတိုက်ကျွေးဖို့လည်း လိုပါတယ်။ ဒါမှခေတ်ဘယ်လောက်ဆိုးဆိုး ကြိတ်မှိတ်မခံဘဲ ဝေဖန်ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်း၊ လမ်းကြောင်းရှာဖောက်ထွက်နိုင်စွမ်းနဲ့ လူ့စရိုက်ရဲ့ ဗိုလ်ကျအနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုတွေကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှလည်း မကျေနပ်လို့လမ်းပေါ်ထွက်လာတဲ့လူအုပ်ကြီးကို အဆင်ခြင်နတ္ထိသမားတွေက သူခိုးကလူပြန်ဟစ်ပြီး ပညာမဲ့သူတွေလို့ အပုပ်ချနေကြတာကို တန်ပြန်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးချင်း၊ တစ်စုချင်း၊ တစ်နိုင်ငံချင်းရဲ့စွမ်းရည်ကိုမြှင့်တင်ပြီး တိုးတက်ရေးကိုရှေ့ရှုနိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ BPN Debate Lab ရဲ့ Round 1…

1957 ခုနှစ်က 12 Angry Men ရုပ်ရှင်ဟာ ၉၆ မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်ပြီး မိနစ် ၉၀ ကျော်ဟာ အခန်းငယ်တစ်ခုထဲမှာ စကားပြောနေကြတဲ့ လူ ၁၂ ဦးကိုပဲ ရိုက်ပြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလူ ၁၂ ဦးဟာ Juries တွေဖြစ်ပြီး (၁၈) နှစ်အရွယ် ကောင်လေးတစ်ယောက် သေဒဏ်ကျခံသင့်/မခံသင့်ကို ဆုံးဖြတ်နေကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးရဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်ကို အခြားတစ်ဦး လက်သင့်ခံနိုင်အောင် ပြောဆို ချေပရင်း Debate ရဲ့ အလှကို သည်းထိတ်ရင်ဖို ပြထားတဲ့ ရုပ်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် ဒီနေ့အထိ နာမည်ကြီးနေဆဲရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ယခု BPN Debate Lab အစီစဥ်သည်လည်း Debater 12 ဦးပါဝင်တဲ့ အစီစဥ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ 12 Angry debaters တွေမဟုတ်ကြသော်လည်း…