ကမ္ဘာ့လူသားထုရဲ့ ပန်းတိုင်တွေထဲက တစ်ခုက “ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကင်းဝေးရေး” လို့ဆိုကြပါတယ်။ လူသားသမိုင်းကိုပြန်ကြည့်ရင် သမိုင်းတင်ကတည်းက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုရှိခဲ့တာဆိုတော့ ဒီပန်းတိုင်ရောက်ဖို့ လူတွေရှိသရွေ့ ကြိုးစားကြရမယ့် သဘောရှိတယ်။ ပန်းတိုင်ထားတယ်သာ ပြောတယ် အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ၊ ဥစ္စာဓန၊ ဂုဏ်ရည်၊ သူ့ဖက်ကိုယ့်ဖက်တွေနဲ့ ရှုပ်ယှက်နေတဲ့လူတွေဟာ လက်နက်ကိုင် စစ်ပွဲတွေမှာတော့ ဆိုင်ရာဖက်ခြမ်းအသီးသီးက လူသတ်လက်နက်ကိုယ်စီသုံးကြပါတယ်။ အဲ့ဒီလက်နက်တွေထဲမှာ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ တန်ချိန်သိန်းသန်းချီ ပါဝင်နေပါတယ်။ လူချင်းချင်းသာခွဲခြားတာရှိမယ် အဲ့ဒီပစ္စည်းတွေကတော့ ဘယ်သူ့ ဘယ်သူကိုမှ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းမရှိပါဘူး။ ဘယ်သူ့တွက်မဆို အန္တရာယ်အကြီးကြီး ကျရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီပစ္စည်းတွေရဲ့ အန္တရာယ်ကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က လူသားတွေ ကာကွယ်တန်ပြန်ဖို့၊ နောက်အသုံးမပြုကြဖို့ ဆော်ဩတိုက်တွန်းနေကြပေမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင်း ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိတဲ့ ပဋိပက္ခဒေသတွေမှာ နေ့စဉ်အသစ်အသစ်သော မိုင်းနဲ့ပေါက်ကွဲပစ္စည်းတွေ ထောင်နေ၊ သုံးနေ၊ ကြဲချနေကြတုန်းပါပဲ။ ဒီအပိုင်းမှာ…

ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံထက် သယံဇာတအများကြီး ပိုကြွယ်ဝတဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။ ကွန်ဂိုရဲ့ နောက်ထပ်ကြွယ်ဝတဲ့ သယံဇာတကတော့ ဇီဝမျိုးကွဲတွေဖြစ်ပြီး အဲ့ဒီဇီဝမျိုးကွဲတွေထဲမှာမှ လူနဲ့အနီးစပ်ဆုံးတူညီတဲ့ ဘနိုဘိုမျောက်(Bonobo) တွေဟာလည်း ကွန်ဂိုမှာပဲရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သယံဇာတကြွယ်ဝတိုင်း ချမ်းသာတဲ့နိုင်ငံမဖြစ်ဘူးဆိုတာ ကွန်ဂိုက သက်သေပြုနေပြန်ပါတယ်။ ဒီမတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် ဘနိုဘိုတွေမှာ မျိုးသုဉ်းလုအန္တရာယ်တွေ ရှိနေတယ်။ ဘနိုဘိုတွေရဲ့ ထူးခြားဆန်းပြားပုံတွေ အမျိုးမျိုးထဲမှာ အထီးအမ သဟဇာတကျကျ စုပေါင်းခေါင်းဆောင်စနစ်နဲ့ လူဆန်ဆန်ပြုမူ ဆောင်ရွက်ကြပုံတွေပါပါတယ်။ ဒီပေါ့ဒ်ကတ်စ်ထဲမှာ ဘနိုဘိုတွေအကြောင်း၊ စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု၊ ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည်ကို တစ်ဆင့်ချင်းကြိုးစား ရရှိမှုတွေအကြောင်း ဝါရင့်ရုပ်သံအစီစဉ်တင်ဆက်သူ ဦးချမ်းအေးရဲ့အသံနဲ့ နားဆင်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နားဆင်ကြသူအားလုံး လောကအမှောင်ကို ဉာဏ်မီးရောင်နဲ့ မြင်ကြားနိုင်ကြမယ်လို့ မျှော်လင့်ယုံကြည်ပါတယ်။

ဒီ Episode ကို နားထောင်ရင် မိတ်ဆွေအနေနဲ့ အကျိုး ၃ ခုရှိပါလိမ့်မယ်။ခဏခဏတွေ့ဖူးနေတဲ့ ကြားဖူးနေတဲ့ #Metoo movement ဆိုတာတွေရဲ့ အရင်းခံ ဇာတ်လမ်း..။ အမေရိကန် ဖျော်ဖြေရေးလောက အရှုပ်တော်ပုံကြီးရဲ့ နတ်နေကိုင်းတွေနဲ့ တရားရေးမဏ္ဏိုင်ကြား အပေးအယူကိစ္စတွေ…။ နောက်ဆုံးတစ်ခုကတော့ လိင်အကြမ်းဖက်သူ ဘိုးတော်ဆရာကြီးတွေကို ပညာပေးဖို့ အမျိုးသမီးထုက စတင်လိုက်တဲ့ လှိုင်းဟာ အမေရိကမှာတင်မကပဲ ကမ္ဘာအနှံ့ ဘယ်လိုပြန့်သွားသလဲဆိုတာပါပဲ…။ အကျိုးရှိဖို့အာမခံပါတယ်။ မိတ်ဆွေတို့ အချိန်ရှိဖို့သာ အားထုတ်ပြီး နားဆင်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

ကျေးလက်ဒေသတွေဆိုတာ တစ်ချိန်က ကိုယ်စီလောကနိဗ္ဗာန်လေးတွေနဲ့ ပျော်စရာဓလေ့တွေ အများကြီးရှိခဲ့ပါတယ်။ ချောင်းနားနီးတဲ့ရွာတွေဆိုရင်တော့ ကလေးတွေအတွက် စပါယ်ရှယ်ပေါ့။ ဒီအပိုင်းမှာ ချောင်းနားနီးတဲ့ရွာတစ်ရွာက ကလေးတစ်သိုက် ကစားကြရင်း ကြုံလိုက်ရတဲ့ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ် မောင်မောင်က ပြန်ပြောပြထားတာပါ။ အလားတူအဖြစ်အပျက်တွေဟာ ပျော်စရာနိဗ္ဗာန်လေးတွေဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ထူးမခြားနား ထူးခြားဖြစ်စဉ်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ ဒီအစီအစဉ်ကို မောင်မောင့်ပြန်ပြောပြမှုနဲ့အတူ Podcast For Change ရဲ့ ပထမဆုံး Episode ကို Burma Podcast Network ရဲ့ Platform တွေမှာ နားဆင်နိုင်ပါပြီ။ ဇာတ်ကြောင်းပြောပြသူ မောင်မောင်အဖြစ် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ် ဇေရဲထက်နိုင်က ကူညီအသံသွင်းထားပါတယ်။